Shell wil de energietransitie zo lang mogelijk uitstellen. Om dat te bereiken stort het bedrijf nu een grootse, misleidende campagne uit over Nederland. De afgelopen week verschenen in allerlei bladen en kranten advertenties waarin Shell aardgas probeert te verkopen als schone energie. “Met aardgas bouwen we aan een betere toekomst,” eindigt de misleidende tekst. Met de glossy die Shell 17 december jongstleden, nota bene ‘in samenwerking met NRC Media’ verspreidde, gaat Shell nog verder. Het magazine kreeg door de vermelding van NRC op de cover een zweem van onafhankelijke journalistiek mee, maar staat vol met misleidende, zelfs incorrecte informatie.

De glossy ENERGY FUTURE begint meteen met ‘Aardgas in overvloed’. Een kop die zegt: mensen, gaat u maar rustig slapen, alles komt goed, denk vooral nog niet aan een zonnepaneel op je dak of een aandeel in een windmolen. En dan de eerste zin: ‘De overgang van traditionele fossiele brandstoffen naar duurzame energie zal vele decennia duren’. Juist: dat is de visie van Shell. Er zijn veel optimistischer scenario’s die de mogelijkheid van een op 100% hernieuwbare energie gebaseerde energievoorziening in Europa, Duitsland of Denemarken schetsen. De urgentie om hier vol op in te zetten is onmiskenbaar: de combinatie van klimaatverandering, afhankelijkheid van instabiele regio’s, lokale milieueffecten en de verwachte stijgingen van energieprijzen is een giftige mix.

Nog een voorbeeld van feitelijke gekleurdheid van de glossy: ‘internationaal zijn de toch al enorme voorraden (aardgas) verder gestegen door de opkomst van onconventioneel gas dat is opgeslagen in steenlagen’. Klinkt prachtig. Maar google even op ‘schaliegas’ of ‘shale gas’ en lees zelf hoe controversieel deze nieuwe energiebron is: dit gas draagt meer bij aan de opwarming van de aarde dan aardgas, bij het winnen van dit gas komen giftige stoffen vrij die het grondwater kunnen vervuilen, en het kan aardbevingen veroorzaken.

De bezwaren van de milieukringen worden wél aangehaald als het gaat om energie uit waterkrachtcentrales gevoed door stuwmeren. “Een van de negatieve factoren hierbij is dat het ecosysteem van waterdieren flink verstoord wordt’. ‘Hoe groen is groen?’, staat er dan ook in vette letters boven. Boodschap: mensen, die groene lobby is ook niet te vertrouwen. Datzelfde sentiment wordt gevoed met de kop ‘Schone energie is niet altijd voordelig’, boven een stukje over kernenergie. En zo gaat het nog even door: op pagina 42 staat dat ‘zonne-energie naar verwachting zo rond 2040 een rendabel alternatief zal zijn’. We weten niet welke referenties Shell hier gebruikt, maar zonne-energie zal toch echt al dit decennium kunnen concurreren met fossiel opgewekte elektriciteit. En dan laten we nog even de subsidies die fossiele energie krijgt en alle milieukosten die niet worden meegerekend buiten beschouwing.

Als we kijken naar de beschikbaarheid van makkelijk winbare fossiele bronnen, de steeds sneller kostendaling van duurzame opties (waar we kernenergie niet toe rekenen), de stijgende urgentie van het klimaatvraagstuk en alle lokale negatieve effecten van fossiel energiegebruik, dan lijkt een collectieve inzet op een snelle energietransitie een voor de hand liggende optie. Deze is technisch, financieel en maatschappelijk haalbaar, wenselijk en noodzakelijk. Shell is een van de representanten van de fossiele orde: afhankelijk van de structuur en cultuur die hoort bij fossiele en centraal opgewekte energie. Uiteraard zal zij vanuit dit belang trachten een snelle energietransitie te vertragen en middels allerlei slinkse methoden en lobby andere partijen hierin mee te krijgen, waaronder het huidige kabinet en nu dus ook de NRC. Dit decennium wordt er een van strijd tussen verwachtingen en belangen, het is duidelijk waar Shell staat. Van het NRC zou je mogen verwachten een genuanceerd beeld van deze complexe problematiek te geven en niet bij te dragen aan deze ‘framing’ van Shell, ook niet in ruil voor een zak geld.

Derk Loorbach (Drift), Jan Rotmans (Drift), Liedewij Loorbach (Freelance journalist en tekstschrijver)